Bilal Çoban'dan Elazığ Çimento Fabrikası İçin 'Doğru Yer' Çağrısı
Hazar Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı Prof. Dr. Bilal Çoban, şehir merkezinden taşınması gündemde olan Elazığ Çimento Fabrikası için yeni yerin bilimsel veriler ve ortak akılla belirlenmesini istedi. Tadım bölgesine ilişkin tartışmalara değinen Çoban, 'Elazığ'ın bir yanlışını düzeltirken başka bir yanlışın temelini atmayalım' dedi.
Hazar Stratejik Araştırmalar Merkezi (HAZARSAM) Başkanı Prof. Dr. Bilal Çoban, Elazığ Çimento Fabrikasının şehir merkezinden taşınmasına ilişkin gelişmeleri değerlendirdi.
Yaklaşık 17 yıldır fabrikanın şehir dışına çıkarılması gerektiğini savunduğunu belirten Çoban; hazırlanan raporlar, düzenlenen imza kampanyaları ve gerçekleştirilen görüşmelerin ardından taşınmanın ciddi biçimde gündeme gelmesinden memnuniyet duyduğunu söyledi.
Sürece katkı sunan Elazığ Valiliği, milletvekilleri, Elazığ Belediyesi, siyasi partiler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarına teşekkür eden Çoban, bundan sonraki aşamada yeni fabrikanın kurulacağı yerin doğru belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Çimento fabrikası için 17 yıllık mücadele
Çimento fabrikasına yönelik çalışmalarının 2009 yılında başladığını anlatan Çoban, o dönemde fabrikanın yerleşim alanlarının ortasında kalmasının çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerini kamuoyuna taşımaya başladıklarını belirtti.
Fabrikanın kapatılmasını ya da Elazığ’ın üretim ve istihdam gücünü kaybetmesini hiçbir zaman istemediklerini ifade eden Çoban, temel taleplerinin ağır sanayi tesisinin yerleşim alanlarının dışına çıkarılması olduğunu kaydetti.
Çoban, 2011 yılında binlerce kişinin destek verdiği imza kampanyaları düzenlediklerini, Ağustos 2012’de ise HAZARSAM bünyesinde “Elazığ Altınova Çimento Fabrikası Durum Analiz Raporu ve Öneriler” başlıklı bir çalışma hazırladıklarını bildirdi.
Raporda fabrikanın hava, toprak, su kaynakları, insan sağlığı, tarımsal üretim ve hammadde taşımacılığı üzerindeki muhtemel etkilerinin incelendiğini belirten Çoban, üretim ve istihdamın korunacağı daha modern bir tesis önerdiklerini aktardı.
“Doğru zamanda, doğru yere taşınmalı”
Çoban, çimento fabrikasının taşınması talebini 4 Mart 2014’te hazırladıkları “Başbakana Sesleniş” çalışmasına da taşıdıklarını söyledi.
2017 yılında Elazığ Sivil İnisiyatif Birliği çatısı altında bürokratlar, siyasiler, muhtarlar, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşlarla yeniden görüşmeler gerçekleştirildiğini belirten Çoban, o dönemde dile getirdikleri “Çimento Fabrikası doğru zamanda, doğru yere taşınmalıdır” sözünün bugün de geçerliliğini koruduğunu ifade etti.
Fabrikanın taşınma maliyetinin Elazığ Belediyesi ve dolayısıyla vatandaşların üzerine bırakılmasını öngören finansman modellerine karşı çıktıklarını hatırlatan Çoban, 2018 yılında ise mevcut fabrika alanının yoğun yapılaşmaya açılmak yerine yeşil alan ve Millet Bahçesi olarak değerlendirilmesini önerdiklerini kaydetti.
Tadım bölgesiyle ilgili kaygılara dikkat çekti
Çimento fabrikasının şehir merkezinden çıkarılması tartışmasının sona yaklaşmasıyla birlikte yeni tesisin nereye kurulacağı sorusunun öne çıktığını belirten Çoban, Tadım bölgesinin olası yer olarak gündeme gelmesine ilişkin haberleri ve bölge halkının itirazlarını takip ettiğini söyledi.
Tarımsal araziler, mevcut yerleşim alanları, su kaynakları ve Elazığ’ın gelecekteki büyüme yönüne ilişkin kaygıların dikkate alınması gerektiğini ifade eden Çoban, şöyle konuştu:
“Biz 17 yıl boyunca Çimento Fabrikasının oluşturduğu sıkıntıları Aksaray’dan alıp başka bir köyün kapısına bırakmak için mücadele etmedik. Aksaray’da yaşayan vatandaşımızın temiz hava, sağlıklı çevre ve huzurlu yaşam hakkı neyse Tadım’da yaşayan vatandaşımızın hakkı da odur.”
Mevcut fabrikanın kurulduğu dönemde şehir merkezinde bulunmadığını ancak Elazığ’ın zamanla büyüyerek tesisin çevresine kadar ulaştığını hatırlatan Çoban, yeni yer belirlenirken benzer bir sorunun ilerleyen yıllarda yeniden yaşanmaması gerektiğini söyledi.
Bilimsel verilerle alternatif alanlar belirlenmeli
Prof. Dr. Bilal Çoban, Elazığ Valiliğinin öncülüğünde geniş katılımlı bir çalışma heyeti kurulmasını önerdi.
Heyette Elazığ Belediyesi, Fırat Üniversitesi, ilgili kamu kurumları, meslek kuruluşları, şehir plancıları, çevre, ziraat ve jeoloji mühendisleri, halk sağlığı uzmanları ile fabrika yönetiminin teknik temsilcilerinin yer alması gerektiğini belirten Çoban, birkaç alternatif alanın aynı ölçütler üzerinden incelenmesini istedi.
Yeni fabrika alanı belirlenirken şu başlıkların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti:
- Mevcut yerleşimlere uzaklık,
- Elazığ’ın gelecekteki gelişme yönü,
- Arazinin tarımsal niteliği,
- Yeraltı ve yerüstü su kaynakları,
- Hâkim rüzgâr yönleri ve emisyonların muhtemel dağılımı,
- Çevredeki köyler ve yerleşim alanları,
- Hammadde kaynaklarına erişim,
- Ağır vasıta güzergâhları,
- Demir yolu ve kara yolu bağlantıları,
- Arazinin jeolojik özellikleri,
- Yatırım ve işletme maliyetleri.
Hazırlanacak bilimsel çalışmanın kamuoyuyla paylaşılmasını isteyen Çoban, böylece hangi alanın neden tercih edildiğinin şeffaf biçimde ortaya konulabileceğini ifade etti.
“Tadım uygunsa veriler üzerinden konuşulur”
Hiçbir bölgenin önceden seçilmiş veya reddedilmiş kabul edilmemesi gerektiğini belirten Çoban, yapılacak incelemelerin sonunda Tadım’ın en uygun alan olarak belirlenmesi durumunda bunun veriler üzerinden değerlendirilebileceğini söyledi.
Bilimsel çalışmaların başka bir alanı işaret etmesi hâlinde daha önce gündeme gelen bir yer isminde ısrar edilmemesi gerektiğini kaydeden Çoban, fabrika yönetiminin hammadde, enerji, ulaşım ve pazara erişim gibi ekonomik ihtiyaçlarının da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Çoban, kısa vadeli taşıma avantajları ile insanların uzun yıllar yaşayacağı çevre arasında karar verilirken hesabın yalnızca bugünkü maliyetler üzerinden yapılmaması gerektiğini vurguladı.
“Son adımı aceleye getirmeyelim”
Elazığ Valiliği, Elazığ Belediyesi, milletvekilleri, siyasi partiler, ilgili bakanlıklar, Fırat Üniversitesi, meslek kuruluşları ve fabrika yönetimine çağrıda bulunan Çoban, yeni yer seçiminin aceleye getirilmemesini istedi.
Üretimin devam etmesini, çalışanların işlerini korumasını ve yeni fabrikanın Elazığ ekonomisine daha fazla katkı sağlamasını desteklediğini belirten Çoban, insan sağlığı, tarım arazileri, su kaynakları, mevcut yerleşimler ve şehrin gelecekteki gelişiminin de aynı hassasiyetle ele alınması gerektiğini söyledi.
Çoban açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Elazığ’ın bir yanlışını düzeltirken başka bir yanlışın temelini atmayalım. Öyle bir yer seçelim ki Aksaray’da yaşayan insanımız rahat bir nefes alırken Tadım’da veya Elazığ’ın başka bir bölgesinde yaşayan insanımız yıllar sonra aynı mücadeleyi yeniden başlatmak zorunda kalmasın.”
Bakmadan Geçme
